Oficyna wydawnicza ZNiO 1827 – 1953

28 VI 1827 r. - uka­zał się dekret zezwa­la­jący Zakła­dowi Naro­do­wemu im. Osso­liń­skich we Lwo­wie na posia­da­nie dru­karni i lito­gra­fii oraz na tło­cze­nie rzą­do­wych dru­ków gali­cyj­skich i bukowińskich.

1828 r. — ks. Fran­ci­szek Siar­czyń­ski, pierw­szy dyrek­tor Zakładu, zapo­cząt­ko­wał dzia­łal­ność wydaw­ni­czą Osso­li­neum opu­bli­ko­wa­niem w ofi­cy­nie Józefa Schnay­dera pierw­szego numeru „Cza­so­pi­sma Nauko­wego Księ­go­zbioru Publicz­nego im. Ossolińskich”.

X 1832 r. — Kon­stanty Sło­twiń­ski, kolejny dyrek­tor Zakładu, uru­cho­mił dru­kar­nię i zaczął publi­ko­wać prace naukowe w opar­ciu o zbiory osso­liń­skie oraz prace zle­cone. Wyda­wał także tajne druki kon­spi­ra­cyjne — nie­le­galne pisma, bro­szury, ulotki i ode­zwy patrio­tyczne oraz pieśni.

17 IV 1834 r. — za druk nie­le­gal­nych pism i pro­pa­gandę rewo­lu­cyjną opie­czę­to­wano dru­kar­nię i zamknięto czy­tel­nię. Dyrek­tor Sło­twiń­ski ska­zany został w 1837 r. na dwa­na­ście lat cięż­kiego wię­zie­nia i wywie­ziony do twier­dzy Kufstein w Austrii. Osta­tecz­nie spę­dził tam sześć lat. Spe­cjal­nym roz­po­rzą­dze­niem skon­fi­sko­wano wszyst­kie wcze­śniej wydane druki. Zakład Naro­dowy im. Osso­liń­skich do chwili aresz­to­wa­nia dyrek­tora Sło­twiń­skiego wydał nakła­dem wła­snym i czę­ściowo we wła­snej dru­karni 130 tytu­łów ksią­żek w 142 wolu­mi­nach oraz 2 tytuły cza­so­pism o łącz­nej licz­bie 1031 arku­szy wydaw­ni­czych, a wśród nich 88 tytu­łów ksią­żek i 1 cza­so­pi­smo o tre­ści patriotycznej.

1841 r. — Adam Kło­dziń­ski, kolejny dyrek­tor ZNiO, uzy­skał zezwo­le­nie na wzno­wie­nie, zawie­szo­nego w 1834 r., „Cza­so­pi­sma Nauko­wego od Zakładu Naro­do­wego im. Osso­liń­skich wyda­wa­nego”. K. Sło­twiń­ski przed aresz­to­wa­niem zdą­żył wydru­ko­wać zeszyt 1 oraz czę­ściowo zeszyt 2 i 3 za 1834 rok. Bra­ku­jące strony zeszy­tów 2 i 3 oraz zeszyt 4 zre­da­go­wał Kło­dziń­ski z mate­ria­łów pozo­sta­wio­nych przez poprzednika.

9 X 1847 r. — uzy­skano pozwo­le­nie na ponowne uru­cho­mie­nie drukarni.

1850 r. — 1876 r. — dyrek­to­rem Zakładu Naro­do­wego im. Osso­liń­skich był August Bie­low­ski. Z jego ini­cja­tywy opu­bli­ko­wano skom­pli­ko­wane pod wzglę­dem edy­tor­skim wydaw­nic­twa: uak­tu­al­nioną i popra­wioną, liczącą 6 tomów, reedy­cję Słow­nika języka pol­skiego S. B. Lin­dego (1854−1861) oraz skła­da­jące się także z 6 tomów Monu­menta Polo­niae Histo­rica (1864−1884), dru­ko­wane w języ­kach i alfa­be­tach ory­gi­na­łów z tłumaczeniami.

22 II 1878 r. — Osso­li­neum zawarło dzie­się­cio­letni kon­trakt na pro­duk­cję i sprze­daż pod­ręcz­ni­ków szkol­nych. Kon­trakt ten prze­dłu­żano sys­te­ma­tycz­nie do 1918 roku.

25 XI 1920 r. — ze spad­ko­bier­cami Hen­ryka Sien­kie­wi­cza pod­pi­sano umowę, na mocy któ­rej Zakład Naro­dowy im. Osso­liń­skich uzy­skał na 20 lat wyłączne prawo wyda­wa­nia wszyst­kich dzieł pisa­rza. Zapo­cząt­ko­wano w ten spo­sób cykl edy­cji dzieł kla­sy­ków lite­ra­tury pol­skiej w opra­co­wa­niu i pod redak­cją wybit­nych uczo­nych polskich.

1924 r. — Zakład Naro­dowy im. Osso­liń­skich zde­cy­do­wał się na publi­ko­wa­nie wła­snym nakła­dem wzno­wio­nego „Prze­wod­nika Biblio­gra­ficz­nego”, któ­rego uka­zy­wa­nie się prze­rwała I wojna świa­towa. Osso­li­neum wydało 5 rocz­ni­ków czasopisma.

1926 r. - dotych­cza­sowe dru­kar­nie ZNiO prze­kształ­ciły się w Wydaw­nic­two Zakładu Naro­do­wego im. Osso­liń­skich, które miało swój Regu­la­min oraz wła­dze. Wydaw­nic­twu pod­po­rząd­ko­wane były : 2 dru­kar­nie, intro­li­ga­tor­nia, oddziały Wydaw­nic­twa w War­sza­wie i w Kra­ko­wie oraz składy główne pro­wa­dzone na warun­kach komisu przez inne insty­tu­cje wydawniczo-księgarskich w Pozna­niu, Wil­nie i Lublinie.

1927 r. — obcho­dzono jubi­le­usz stu­le­cia dzia­łal­no­ści Zakładu Naro­do­wego im. Osso­liń­skich we Lwo­wie. Ważną pozy­cję w dorobku wydaw­ni­czym stały się edy­cje jubi­le­uszowe, poświę­cone dzie­jom i histo­rii Osso­li­neum, takie jak: W. Bruch­nal­ski Zakładu Naro­do­wego im. Osso­liń­skich ustawy, przy­wi­leje i rze­czy jego dzie­jów doty­czące, Lwów 1927, A. Fischer Zakład Naro­dowy im. Osso­liń­skich. Zarys dzie­jów, Lwów 1927, B. Gubry­no­wicz Józef Mak­sy­mi­lian Osso­liń­ski. Czło­wiek i pisarz, Lwów 1928, T. Mań­kow­ski Dzieje gma­chu Zakładu Naro­do­wego im. Osso­liń­skich, Lwów 1927.

VII 1933 r. — nową pozy­cją wydaw­ni­czą stała się seria Biblio­teka Naro­dowa, odku­piona od Kra­kow­skiej Spółki Wydaw­ni­czej. Tomiki serii uka­zują się nakła­dem ZNiO do dziś

1 IX 1939 r. - po wybu­chu II wojny świa­to­wej cały plan gospo­dar­czy Wydaw­nic­twa, zwią­zany ze sprze­dażą pod­ręcz­ni­ków szkol­nych, zała­mał się. Ogra­ni­cze­nia w pro­wa­dze­niu dzia­łal­no­ści poli­gra­ficz­nej i księ­gar­skiej spo­wo­do­wały reduk­cję per­so­nelu. Zapasy papieru zna­la­zły się w dys­po­zy­cji Pań­stwo­wego Wydaw­nic­twa Ksią­żek Szkol­nych, a maga­zyny prze­jęły czę­ściowo wła­dze sowieckie.

11 XI 1939 r.- kie­row­nic­two Wydaw­nic­twa posta­no­wiło zło­żyć w Biblio­tece akta archi­walne, księgi buchal­te­ryjne i ręko­pisy nie­wy­da­nych prac, a w Muzeum im. Lubo­mir­skich — mate­riał ilu­stra­cyjny do książek.

21 I 1940 r. — Ukra­iń­ska Aka­de­mia Nauk prze­jęła cały mają­tek Wydaw­nic­twa, co spo­wo­do­wało znisz­cze­nie wypo­sa­że­nia oraz skie­ro­wa­nie na prze­miał pra­wie wszyst­kich pol­skich podręczników.

8 VI 1945 r. - cię­żar prac nad resty­tu­owa­niem Wydaw­nic­twa prze­jął Oddział w Kra­ko­wie, gdzie powo­łano do życia Wydaw­nic­two ZNiO. Pierw­szą publi­ka­cję wydano w maju 1946 r. Był to Zarys now­szej lite­ra­tury ludo­wej S. Pigonia.

1947 r. — reak­ty­wo­wane we Wro­cła­wiu 10 XI 1946 r. Towa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Osso­li­neum otrzy­mało peł­no­moc­nic­twa do zarzą­dza­nia całym osso­liń­skim mie­niem. Wydaw­nic­two Osso­li­neum w Kra­ko­wie prze­kształ­cone zostało w oddział Wydaw­nic­twa Osso­li­neum we Wrocławiu.

10 I 1953 r. — Rada Mini­strów pod­jęła uchwałę numer 36/53 w spra­wie wcie­le­nia Zakładu Naro­do­wego im. Osso­liń­skich w struk­turę Pol­skiej Aka­de­mii Nauk. W punk­cie czwar­tym sta­no­wiono, że „Zakład wraz ze wszyst­kimi jego dzia­łami sta­no­wić będzie w ramach PAN całość orga­ni­za­cyjną”, z wyjąt­kiem działu wydaw­ni­czego, który miał być prze­kształ­cony w pań­stwowe przed­się­bior­stwo wydawnicze

Możliwość komentowania jest wyłączona.