Gabinet Numizmatyczny lwowskiego Ossolineum
Numizmatyczna kolekcja Ossolineum została zapoczątkowana przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, który kolekcjonował także dawne polskie i obce monety i medale. Zbiory te znacznie się rozszerzyły po donacji Henryka ks. Lubomirskiego w 1823 r. i utworzeniu Muzeum Książąt Lubomirskich. W końcu XIX w. numizmatyczne kolekcje Muzeum liczyły prawie 17.500 monet i 4.500 medali. Okres międzywojenny przyniósł dalsze powiększenie zbiorów, przede wszystkim dzięki darom od osób prywatnych, np. rodziny Pawlikowskich z Medyki. Po zajęciu Lwowa przez Armię Sowiecką nowe władze zlikwidowały Muzeum Książąt Lubomirskich, a zbiory zostały częściowo rozproszone. Lata niemieckiej okupacji Lwowa pozostała część zbiorów numizmatycznych przetrwała w dobrym stanie. W 1944 r. Niemcy ewakuowali najcenniejsze eksponaty Muzeum, w tym część kolekcji numizmatycznej, do Krakowa i dalej na zachód. Latem 1945 r. transport ten został przejęty przez polskich muzealników w pobliżu Złotoryi na Dolnym Śląsku.
Odzyskana część numizmatycznych zbiorów Muzeum Książąt Lubomirskich stała się podstawą utworzenia w maju 1955 r. Gabinetu Numizmatyczno – Sfragistycznego w ramach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. We Lwowie pozostała jednak większa część kolekcji monet, zwłaszcza średniowiecznych monet polskich, ogromna większość kolekcji medalierskiej, a także falerystycznej. Dzięki stałym zakupom i licznym darowiznom zbiory Gabinetu stale się powiększają. Szczególnie liczne i wartościowe są pozyskane do zbiorów kolekcje Mariana Gumowskiego (numizmatyka, sfragistyka), Tadeusza Kałkowskiego (numizmatyka, medalierstwo, falerystyka) oraz kolekcja tłoków pieczętnych i monet z dawnej biblioteki Schaffgotschów w Cieplicach.
Nadal jednak podstawowym zadaniem stojącym przed pracownikami Gabinetu jest dążenie do możliwie pełnego odtworzenia stanu posiadania sprzed 1939 r. Utracone w czasie II wojny światowej numizmaty stały się przedmiotem wniosku rewindykacyjnego wystosowanego w połowie 1997 r. do Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą.
